چرا ترویج علم برایمان مهم است؟

در جهانی به هم پیوسته و مرتبط که به لطف انقلاب های فناوری و علمی هر روز کوچکتر می شود، اگر دسترسی به دانش ناب و خردمندی و آشنایی با صاحبان خرد و اندیشه و علم، آسان تر از هر زمانی است، اما بازار خرافه و بی خردی و شایعه و شبه علم و وارونه جلوه دادن داده ها و واقعیت ها نیز پررونق تر و پر مشتری تر از هر زمانی شده است.
فاجعه بار آنکه این بار بسیاری از خرافه ها و سودازدگی ها سعی می کنند خود را در پشت نام و اعتبار علم پنهان کنند و نه تنها دست به فریب مردمان می زنند که جایگاه و ارزش علم را زیر سوال می برند.
ما، بر این باوریم که کشور ما با سابقه طولانی و تاریخی اش تنها زمانی می تواند به توسعه یافتگی امیدوار باشد که توسعه علمی را در همه جهات و شئونش در نظر نگاه دارد و بر این باوریم که مسیر ما به سوی توسعه علمی چاره ای جز گذر از فضای ترویج علم ندارد.
معتقدیم در فضای امروز کشوری مانند ایران، ترویج علم، نه تنها برای شکل دادن به درک علم در جامعه و حمایت علم و نهادهای آن از سوی مردم سرزمینمان ضروری است که ما را با تفکری آشنا می کند که می تواند گره از کار فروبسته ما در بسیاری از شئون زندگی باز کند.
مروجان علم در ایران نگهبانان و پرورانندگان نهال علم و توسعه علمی هستند. آنها وظیفه دشواری را برعهده دارند تا نه تنها ارتباطی منطقی میان جامعه علمی و مردم را ایجاد که بدنه مردم را از اهمیت علم و سرمایه گذاری های علم آگاه کنند. آنها هستند که با تلاش خود، فرق میان علم و شبه علم را به مردم توضیح می دهند و جلوی بازار پر سود شبه علم و خرافه و سو استفاده از نام علم را می گیرند. آنها با نظارت و دیدبانی دائم خود بر نهادها و مراکز تصمیم گیر در نقش منتقدی مصلح خطاها را گوشزد می کنند و رشد و آگاهی علمی جامعه را هدف هر روزه خود قرار می دهند.
به همان اندازه که آگاهی و دانش در ایران سابقه ای طولانی دارد مواجهه ما با علم مدرن سابقه ای کوتاه دارد و کوتاه تر و نحیف تر از آن ساختار ها و بدنه ترویج علم در ایران است.
مروجان علم همچون سلحشوران تنهایی هستند که در دل تاریکی برای مبارزه با جهل و خرافه، از زندگی و نام و اعتبار خود می گذرند تا چراغی را در دل شب روشن کنند و امیدوارند که این چراغ ها تا بر آمدن خورشید توسعه علمی راه را از بیر اهه برای مردم مشخص کند.

 

و جایزه ای می دهیم برای تشویق و سپاس

علم ایران نیازمند مراقبت است و ترویج علم ایران نیازمند حمایت و تشویقی موثرتر. با وجود فعالیت هایی که در سال های اخیر در فضای ترویج علم ایران اتفاق افتاده است و باید از همه آنهایی که در این راه گام برداشته اند سپاس گوییم، اما این مسیر چنان مهم است که هرچقدر بر منابع روشنی بخشش افزوده شود باز هم کم است.
ما که سال های سال است در فرآیند ترویج علم ایران دستی بر آتش داشته ایم اینک تجربه و اعتبار و آبروی خود را به میدان آورده ایم تا به سهم خود به جای لعن بر تاریکی، چراغی در این راه روشن کنیم.
اینگونه است که ما – سیاوش صفاریان پور و محمد رضا نوروزی – با افتخار و در کمال تواضع، جایزه ترویج علم چراغ را به مردم و فعالان حوزه علم و ترویج علم ایران معرفی می کنیم.

چگونه برندگانمان را تعیین می کنیم؟
در نخستین دوره بانیان این جایزه با مشورت با گروهی از علاقه مندان علم و ترویج علم ایران نامزدهای خود را انتخاب کرده اند. طبیعی است که در کنار معیارهایی که برای هر یک از این رشته ها طراحی شده است سلیقه شخصی نیز ممکن است گاهی در انتخاب ما نقش بازی کرده باشد. اما این گام اول است.

برای تعیین کاندیداها ، فعالیت یکساله ی منتهی به اهدای جایزه(شب یلدا) را با دقت بررسی میکنیم، گزارشهای متنوعی از فعالیت ایشان تهیه میکنیم ، از مخاطبان اصلی کاندیداها بازخورد میگیریم و درنهایت معیارهای جایزه را تعیین میکنیم . تمرکز اصلی مان بر حوزه ی ترویج علوم پایه و علوم پایه ای که توصیفگر فنآوریهای مدرن باشد قرار گرفته است. در گام نخست ، صحت علمیِ فعالیت های انجام شده مورد بررسی قرار میگیرد و پس از تایید صحت علمی، به سراغ گستردگی مخاطبان میرویم، منظورمان از گستردگی ، تنوع جنسیتی ، سنی و تعداد مخاطبان است. اینها از فاکتورهای مهم انتخاب کاندیداهای برتر ماست. تنوع و نوآری در شیوه های ارائه ی محتوا (ترکیبی از رویدادها ، برنامه ها ، استفاده از رسانه ها و ...)هم از ملاکهای مورد نظر ماست. بی شک استمرار و تکرار و پایداری فعالیتها هم برای فعالیتهای ترویج علمی ارزش آفرین است. بر اساس این فاکتورها و نمادها و نشانها و رتبه دار کردن آنهاست که چراغ برندگان نهایی خود را میشناسد. نام کاندیداهای سالانه تا ابد محفوظ باقی میماند.

آینده ی چراغ چه خواهد بود؟
چراغ قصدش این نیست که جرقه ای موقت باشد. ما می خواهیم از روشنایی آن پاسداری کنیم. چراغ در ادامه مسیر خود به سوی نهادی ساختار مند پیش می رود.
برندگان هر دوره از جایزه چراغ اعضای هیات مشورتی بنیاد چراغ را تشکیل خواهند داد که هر سال درباره برندگان دور بعد به ارایه مشورت می پردازند. هیاتی که سال به سال بزرگ تر و پرتجربه تر می شود و در ادامه مسیر این بنیاد را در پیش برد نقش موثر در ترویج علم راهنمایی می کند.

علاوه بر این، چراغ در هر فصل با حضور مروجان علم ،برندگان سال و بانیان و دانشگران علاقمند به ترویج علم، کارگاهها و رویدادهای علمی -ترویجی و یا کارگاه های آموزشی حرفه ای برای مروجان علم برگزار خواهد کرد تا در مسیر تکامل ترویج علم گام بردارد.

آینده از آنِ روشنی است.